Een dag om nooit meer te vergeten: 9/11

Een datum waarvan je nog precies weet waar je was en wat je deed: 11 september 2001. Jaap van Wissen toen werkzaam bij het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing als Crisismanager vertelt wat hij die dag en de dagen daarna deed bij het ministerie van VenW.

Jaap van Wissen

Jaap van Wissen

Aanslag op het WTC

Voor mij was het de meest extreme dag in mijn loopbaan. Ik werkte sinds juni 1999 bij het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing (DCC-IenW) van het toenmalige ministerie van Verkeer en Waterstaat. Ik zat in een overleg bij het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) om een crisisoefening voor te bereiden. Om 15.50 trilde mijn telefoon en toen ik opnam hoorde ik meteen: Jaap, er is een aanslag gepleegd op het WTC. Welke WTC, reageerde ik meteen, Rotterdam of New York?

Ik liep de zaal uit en zag op hetzelfde moment op een levensgroot scherm in een zaal ernaast dat zich een vliegtuig in een van de Twintowers boorde. Ik zag verstomde gezichten; ik vroeg: Is dit echt? Ja, stamelde de collega’s van BZK. De adrenaline schoot door mij heen, en meteen volgde de vraag: Wat houdt dat voor Nederland in?

Kamerleden

Kamerleden volgen de ontwikkelingen tijdens 9/11

Luchtruim sluiten

De minister (Tineke Netelenbos), SG (Ralph Pans) en staatssecretaris (Monique de Vries) werden ondertussen geïnformeerd en ik kreeg het verzoek de SG op te vangen voor een interdepartementaal overleg om 17:30 uur. Maar de SG kon daar niet op tijd bij zijn en ik moest ineens als plv. SG de vergadering bijwonen. In het overleg kwamen allerhande standpunten en beelden van de diverse departementen aan de orde. De SG van Defensie vroeg mij of het luchtruim boven Den Haag, Rotterdam, Amsterdam en Utrecht kon worden gesloten. Dit op aandringen van de betreffende burgemeesters. Ik weigerde: zonder officieel verzoek kon ik dat niet doen.

Minister Kok

Overleg ministerraad

Om 18:30 uur volgde een bijzondere Ministerraad bij het ministerie van Algemene Zaken (AZ). Ik liep zo snel als ik kon naar AZ en wachtte in de Trêveszaal, de vergaderzaal van de ministerraad, onwennig op de komst van minister Netelenbos. Ik wilde haar mijn briefing geven, maar ze pakte mijn hand, trok mij mee naar binnen in de Trevezaal en riep naar de MP minister Kok: ‘Zeg Wim, deze ambtenaar neemt deel aan het overleg’. Oké, was het antwoord. Ik was stomverbaasd dat ik aan een overleg met de politieke top van Nederland moest deelnemen.

Na een 1 minuut stilte voor de deelneming aan de gevallen slachtoffers startte de MP het overleg. De luchtruimsluiting kwam aan de orde. De minister van Defensie vroeg aan Netelenbos om dit in gang te zetten. Ze pareerde: 'Zoals in het voorgaand overleg door mijn ambtenaar is weergegeven, vindt er geen luchtruimsluiting voor de grote steden plaats. Eerst wil ik een beeld van wat er in de buurlanden gebeurt en dan zal ik, in goed overleg met de deskundigen van LVNL en Defensie, als dat nodig is een luchtruimsluiting besluit nemen.'

Beveiliiging op Schiphol

Beveiliging op Schphol

Onderzoek Vitale Infrastuctuur

De volgende 14 dagen sliep ik maar een paar uur per nacht. De wakende uren waren gevuld met allerhande overleggen over de consequenties van de aanslagen, met de nadruk op de beleidsterreinen transport en veiligheid voor de infrastructuur, waarvoor VenW verantwoordelijk was.

De dagen vlogen om. Maar van het drama zelf was ik nauwelijks op de hoogte, zo intensief waren we bezig met mogelijke consequenties voor onze infrastructuur. Na 14 dagen plofte ik thuis op de bank neer, viel in slaap en werd 18 uur later wakker in een roes. Toen had ik de tijd om middels kranten informatie en herhalingen van nieuwsfeiten de juiste toedracht te leren.

Daarna hebben we vanuit DCC-IenW drie jaar gewerkt aan het onderzoek Vitale Infrastuctuur voor ons eigen ministerie en haar beleidsvelden, maar ook interdepartementaal. Aspecten daarvan zijn nu nog terug te vinden in de aanpak van Veiligheid en Beveiliging van ons huidig beveiligingsbeleid en de uitvoering binnen het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zeker voor onze vitale objecten.

Hoort bij