Straling en nucleair

Belang van crisisbeheersing

Stralingsincidenten of kernongevallen kunnen gevolgen hebben voor de volksgezondheid, het milieu en de leefomgeving. Daarnaast kunnen dergelijke incidenten impact hebben op andere beleidsdomeinen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, zoals drinkwater, bodem, afval, luchtvaart en transport.

Daarom is het belangrijk dat betrokken organisaties goed voorbereid zijn op mogelijke incidenten en dat er duidelijke afspraken zijn over samenwerking, informatievoorziening en besluitvorming.

Risico’s voor IenW

Hoewel de kans op een nucleair incident klein is, kunnen de gevolgen groot zijn. Incidenten kunnen leiden tot risico’s voor gezondheid, milieu en infrastructuur.

Belangrijke risico’s zijn onder andere:

• ongevallen bij nucleaire installaties

• incidenten met radioactieve stoffen

• incidenten met satellieten met een kernreactor

• transportincidenten met radioactief materiaal

• grensoverschrijdende nucleaire incidenten

In dergelijke situaties kan landelijke coördinatie nodig zijn tussen verschillende overheden en internationale partners.

Typen stralingsincidenten

In Nederland wordt onderscheid gemaakt tussen ongevallen met categorie A-objecten en categorie B-objecten.

A-objecten
Dit zijn onder andere kerncentrales en satellieten met een kernreactor. Een ongeval met een A-object kan gevolgen hebben die regio’s overstijgen en vraagt om nationale coördinatie.

B-objecten
Dit zijn bijvoorbeeld röntgenapparatuur of medische toepassingen waarbij radioactieve stoffen worden gebruikt. Incidenten met B-objecten hebben meestal lokale gevolgen en worden doorgaans op gemeentelijk of regionaal niveau afgehandeld.

De rol van het DCC-IenW

Het DCC-IenW is verantwoordelijk voor zowel de voorbereiding als de respons bij stralingsincidenten en kernongevallen bij A-objecten.

Het DCC-IenW zorgt onder andere voor:

• beheer van de departementale en interdepartementale crisisstructuur

• aansluiting van het nucleaire crisisbeheersingsdossier op de nationale crisisstructuur

• afstemming met kennis- en adviesorganisaties voor stralingsincidenten

Daarnaast neemt het DCC-IenW deel aan het Informatie Team (IT) van het Nationaal Crisiscentrum en organiseert het de vraagregie van en naar het Crisis Expert Team straling en nucleair (CETsn).

Betrokken organisaties

Verschillende organisaties spelen een rol bij de voorbereiding op en de aanpak van stralingsincidenten. De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) is verantwoordelijk voor het toezicht op nucleaire veiligheid en stralingsbescherming. Het Rijk is verantwoordelijk voor nationale crisiscoördinatie en besluitvorming bij grote incidenten, terwijl veiligheidsregio’s een belangrijke rol spelen bij de regionale crisisbeheersing en rampenbestrijding.

Bij stralingsincidenten werken deze organisaties nauw samen. Het DCC-IenW stemt onder andere af met de ANVS en met buurlanden zoals België en Duitsland bij mogelijke grensoverschrijdende incidenten. Daarnaast neemt Nederland internationaal deel aan samenwerkingsstructuren van onder andere de International Atomic Energy Agency (IAEA). Het DCC-IenW is bovendien het nationale aanspreekpunt voor RANET, het internationale netwerk voor bijstand bij nucleaire incidenten.

Wet- en regelgeving

Voor nucleaire veiligheid en crisisbeheersing zijn onder meer de volgende wetten en kaders relevant:

Kernenergiewet (KeW)
Regelt het gebruik van nucleaire installaties en radioactieve stoffen en de verantwoordelijkheden bij stralingsincidenten.

Nationaal Crisisplan Stralingsincidenten (NCS)
Beschrijft de nationale crisisorganisatie en samenwerking bij stralingsincidenten.

Wet veiligheidsregio’s
Regelt de organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing.

Relevante websites

Voor meer informatie over nucleaire veiligheid en stralingsincidenten:

• Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS)

• International Atomic Energy Agency (IAEA)

• RIVM – straling en radioactiviteit