Winterweer houdt Nederland in zijn greep
Extreme winterse omstandigheden vroegen om intensieve samenwerking tussen betrokken organisaties
Sneeuw, ijzel en harde wind zorgden begin 2026 voor een reeks winterse situaties in Nederland. Het KNMI gaf meerdere keren code oranje af en begin februari zelfs code rood vanwege gladheid door ijzel.
Het winterweer leidde tot verstoringen op het spoor, drukte op de wegen en hinder voor het vliegverkeer. Verschillende organisaties werkten samen in het Weer Impact Team (WIT) om de maatschappelijke impact in kaart te brengen en het KNMI hierover te adviseren.
Samenwerken bij extreem weer
Wanneer extreem weer wordt verwacht, komt het Weer Impact Team (WIT) bijeen. Dit overleg wordt georganiseerd door het DCC-IenW.
In het WIT werken onder meer het DCC-IenW, de directie Communicatie van IenW, het KNMI, Rijkswaterstaat (LAC-wegverkeer en LAC-scheepvaart), ProRail, LVNL, NCC en KCR2 samen om de mogelijke impact van het weer op de samenleving in te schatten. Zij delen informatie over de mogelijke gevolgen voor mobiliteit en veiligheid. Op basis van deze gezamenlijke inschatting adviseert het WIT het KNMI over het afgeven van een weercode, zoals code oranje of rood.
Marike Liedenbaum, Adviseur Crisisbeheersing bij het DCC-IenW en sinds begin januari in dienst, vertelt: Samen bekijken we wat sneeuw, ijzel of storm betekent voor het spoor, de wegen, de luchtvaart, de scheepvaart en openbare orde en veiligheid. Niet elk weerfenomeen op elk moment veroorzaakt dezelfde maatschappelijke gevolgen. Juist door informatie te delen ontstaat een zo compleet mogelijk beeld van de impact.
"Het weer is één ding, maar de impact op de samenleving is minstens zo belangrijk."
Sneeuw en gladheid zorgen voor verstoringen
Januari was volgens Edwin Vianen, Senior Adviseur Crisisbeheersing bij het DCC-IenW, een uitzonderlijk drukke periode. Tijdens zijn piketweek kwam het WIT meerdere keren bijeen om de situatie te bespreken en vooruit te kijken naar mogelijke scenario’s.
Edwin: Wat deze periode bijzonder maakte, was de combinatie van verschillende winterse fenomenen. De situatie veranderde bijna dagelijks: het ene moment ging het om sneeuwval, daarna om ijzel of harde wind. Dat vraagt telkens om een nieuwe beoordeling van de situatie. Daardoor was deze winterperiode behoorlijk intensief.
Sneeuwval en bevriezing zorgden in meerdere provincies voor code oranje. Rond Utrecht en Amsterdam werd het treinverkeer tijdelijk stilgelegd en op de wegen ontstonden lange files door gladheid en ongevallen. Enkele dagen later volgde opnieuw een winterse situatie met sneeuw en harde wind. In het noorden van het land ontstonden sneeuwduinen en sneeuwjacht. Regionale spoorlijnen werden stilgelegd en wegen tijdelijk afgesloten. Ook het vliegverkeer ondervond hinder.
De combinatie van verschillende winterse fenomenen maakte deze periode extra complex. Elke verandering vroeg om een nieuwe beoordeling van de impact.
Sneeuwval en bevriezing zorgden in meerdere provincies tot grote hinder op de weg en het spoor. 
Op verschillende luchthavens werden vluchten geannuleerd of moesten toestellen uitwijken.
Code rood draait om de ontwrichting die het weer kan veroorzaken
Begin februari bereikte de winterperiode een hoogtepunt. In de nacht van 3 op 4 februari bleek dat de ijzel in het noorden extremer was dan verwacht.
De gevolgen waren direct merkbaar. Op de wegen vonden meerdere ongevallen plaats en zelfs strooiwagens raakten van de weg. Bruggen konden tijdelijk niet worden bediend.
Het KNMI gaf code rood af voor Groningen, Friesland en Drenthe. ProRail legde het treinverkeer stil ten noorden van Zwolle en ook het busvervoer werd stopgezet.
Marike legt uit: Code rood betekent dat de maatschappelijke impact zo groot kan zijn dat het dagelijks leven ernstig wordt verstoord. Het gaat dan niet alleen om het weer zelf, maar vooral om wat dat betekent voor veiligheid en bereikbaarheid. IJzel bleek daarbij bijzonder verraderlijk: een dunne ijslaag kan in korte tijd grote gevolgen hebben voor verkeer en veiligheid.
Leren van een intensieve winterperiode
De gebeurtenissen van begin 2026 laten zien hoe belangrijk samenwerking is bij extreem weer. Door informatie van verschillende organisaties samen te brengen, ontstaat een completer beeld van de mogelijke impact.
Marike: Elke extreme weersituatie levert nieuwe inzichten op. Die inzichten gebruiken we om de samenwerking en besluitvorming verder te verbeteren, zodat Nederland ook bij toekomstig extreem weer goed voorbereid is.