Humane ziekten

Belang van crisisbeheersing

Door de mobiliteit van mensen kunnen infectieziekten zich snel verspreiden. In ernstige gevallen kunnen maatregelen nodig zijn die direct gevolgen hebben voor vervoer, grensverkeer of het functioneren van sectoren binnen het IenW-domein.

Daarom is het belangrijk dat IenW tijdig wordt geïnformeerd over ontwikkelingen, goed aangesloten is op de nationale crisisstructuur en snel kan beoordelen welke gevolgen een uitbraak heeft voor de eigen beleidsvelden en uitvoeringsorganisaties.

Risico’s voor IenW

Uitbraken van humane infectieziekten kunnen gevolgen hebben voor meerdere onderdelen van het IenW-domein. Belangrijke risico’s zijn onder andere:

• beperkingen voor luchtvaart, scheepvaart en andere vervoersstromen

• verstoringen van mobiliteit en logistieke ketens

• ziektemeldingen aan boord van vliegtuigen en schepen

• gevolgen voor de continuïteit van vitale processen en crisisorganisaties

• internationale afstemming over reisbeperkingen en grensmaatregelen

Bij grootschalige uitbraken kan bovendien sprake zijn van een maatschappijbrede crisis.

Categorieën infectieziekten

Humane infectieziekten zijn onderverdeeld in categorieën A, B en C. Voor A-ziekten gelden de zwaarste bevoegdheden en maatregelen. Voorbeelden zijn pokken, polio, SARS en virale hemorragische koorts. Bij nieuwe of onbekende infectieziekten kan de minister van VWS besluiten een ziekte tijdelijk als A-ziekte aan te wijzen.

Voor infectieziektencrises geldt het Landelijk Crisisplan Infectieziekten (LCP-I). Dit plan beschrijft de crisisstructuren, scenario’s, dilemma’s en bevoegdheden die van belang zijn bij grootschalige uitbraken.

Meldingen aan boord van vliegtuigen en schepen

Bij een ernstig vermoeden van een infectieziekte aan boord van een vliegtuig of schip geldt een meldingsprocedure op grond van de Wet publieke gezondheid.

Bij luchtvaart meldt de gezagvoerder een mogelijk ziektegeval aan de luchtverkeersleiding. Bij scheepvaart meldt de gezagvoerder dit aan de verkeersleiding van de haven. Deze melding wordt vervolgens doorgegeven aan de betrokken partijen, waaronder het DCC-IenW, de exploitant van de haven of luchthaven, de GGD en het RIVM.

Voor IenW zijn deze meldingen relevant omdat zij direct kunnen raken aan mobiliteit, havens, luchthavens en de crisisstructuur van het ministerie.

Aanwijzingsbevoegdheid minister IenW

De minister van IenW heeft op grond van de Wet publieke gezondheid in bijzondere situaties een aanwijzingsbevoegdheid ten aanzien van burgerhavens en burgerluchthavens. Na overleg met de minister van VWS kan worden bepaald in welke haven of luchthaven een schip of vliegtuig moet aankomen als de volksgezondheid dat vereist.

Dit is een noodbevoegdheid en wordt alleen gebruikt wanneer de standaard operationele afspraken onvoldoende zijn om risico’s voor de volksgezondheid te beperken.

Rol van het DCC-IenW

Het DCC-IenW zorgt ervoor dat het ministerie tijdig wordt geïnformeerd over infectieziekte-uitbraken die gevolgen kunnen hebben voor het IenW-domein.

Het DCC-IenW ondersteunt onder andere door:

• het verzamelen en duiden van informatie

• het informeren van de politiek-ambtelijke leiding

• afstemming met betrokken beleidsdirecties en uitvoeringsorganisaties

• voorbereiding van deelname aan interdepartementale overleggen

• signalering van gevolgen voor mobiliteit, infrastructuur en bedrijfscontinuïteit

Betrokken organisaties

Bij humane infectieziekten werken verschillende organisaties samen.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
VWS is eerstverantwoordelijk voor de aanpak van humane infectieziekten.

RIVM
Het RIVM ondersteunt bij signalering, duiding en infectieziektebestrijding.

GGD’en
GGD’en spelen een belangrijke rol in de regionale publieke gezondheidszorg.

IenW-organisaties
Afhankelijk van de situatie kunnen onder andere DGLM, Rijkswaterstaat, ILT en andere IenW-onderdelen betrokken zijn.

Relevante wet- en regelgeving

Voor humane infectieziekten zijn onder meer de volgende wetten en kaders relevant:

• Wet publieke gezondheid

• Landelijk Crisisplan Infectieziekten

• regelingen rond meldingsplichten en bevoegdheden bij infectieziekten

Relevante websites

• RIVM – infectieziektebestrijding

• Rijksoverheid – infectieziekten

• Landelijk Crisisplan Infectieziekten