n de Nederlandse bodem ligt ongeveer 300.000 kilometer aan ondergrondse buisleidingen. Ongeveer 18.000 kilometer (circa 6%) daarvan wordt gebruikt voor het transport van gevaarlijke stoffen. Via deze leidingen worden onder andere kerosine, aardgas en andere chemische stoffen vervoerd tussen havens en industriële clusters.

Belangrijke leidingcorridors verbinden onder andere de regio’s Rotterdam/Moerdijk, IJmond/Amsterdam, Zuid-Limburg, Eemshaven, Delfzijl en Terneuzen.

Buisleidingen vormen een belangrijk onderdeel van de energie- en grondstoffenvoorziening in Nederland, maar incidenten met buisleidingen kunnen risico’s opleveren voor veiligheid, milieu en leefomgeving.

Beheer en verantwoordelijkheid

Buisleidingen in Nederland worden voornamelijk geëxploiteerd door private ondernemingen. Het gaat daarbij vaak om grote (petro)chemische bedrijven en organisaties die specifiek verantwoordelijk zijn voor het beheer van leidingtracés.

Veel leidingeigenaren zijn aangesloten bij de Vereniging van Leidingeigenaren in Nederland (VELIN).

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is het eerstverantwoordelijke ministerie voor buisleidingen:

  • met een druk van 16 bar of meer

  • waarmee giftige stoffen worden vervoerd.

Risico’s en incidenten

Incidenten met buisleidingen komen relatief weinig voor, maar kunnen grote gevolgen hebben voor mens, milieu en infrastructuur. Voorbeelden van mogelijke incidenten zijn:

  • lekkages van gevaarlijke stoffen

  • beschadiging van leidingen door graafwerkzaamheden

  • branden of explosies bij gasleidingen

  • verontreiniging van bodem of oppervlaktewater

In dergelijke situaties werken verschillende organisaties samen om de gevolgen te beperken en verdere schade te voorkomen.

Rol van het DCC-IenW

Het DCC-IenW volgt ontwikkelingen rond incidenten met buisleidingen en onderhoudt contact met betrokken organisaties.

Bij incidenten ondersteunt het DCC-IenW onder andere door:

  • informatie te verzamelen en te duiden

  • afstemming tussen betrokken partijen te faciliteren

  • de ambtelijke en politieke leiding te informeren

  • aansluiting te houden op de nationale crisisstructuur

Betrokken organisaties

Verschillende organisaties spelen een rol bij toezicht, beheer en incidentbestrijding.

Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)
De Vakgroep Buisleidingen van de ILT voert namens de minister van IenW het eerstelijnstoezicht uit op exploitanten van buisleidingen.

VELIN – Vereniging van Leidingeigenaren in Nederland
Binnen VELIN werken veel leidingeigenaren samen aan veiligheid, kennisdeling en sectorbrede afspraken.

Crisis Expert Team milieu en drinkwater (CET-md)
Bij complexe incidenten, bijvoorbeeld met gevolgen voor milieu of drinkwater, kan het CET-md worden ingeschakeld voor specialistisch advies.

DCC-EZK en SodM
Het Departementaal Coördinatiecentrum van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (DCC-EZK) kan betrokken zijn, onder andere vanwege de rol van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).

Defensie Ondersteuningscommando (DOC)
Het Defensie Ondersteuningscommando kan betrokken zijn wanneer buisleidingen van de Defensie Pijpleiding Organisatie onderdeel zijn van het incident.