Satellietsystemen spelen een steeds belangrijkere rol in de Nederlandse samenleving. Veel systemen en diensten zijn afhankelijk van nauwkeurige informatie over positie, navigatie en tijdsbepaling (Positioning, Navigation and Timing – PNT).

Deze informatie wordt onder andere gebruikt in transport, luchtvaart, scheepvaart, telecomnetwerken, energievoorziening en financiële systemen.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft de beleidsverantwoordelijkheid voor satellietnavigatie en stimuleert het gebruik van satellietdata binnen het IenW-domein. Deze technologie ondersteunt onder andere mobiliteit, infrastructuur, waterbeheer en digitale netwerken.

Satellietnavigatie en aardobservatie

Galileo

Galileo is het Europese satellietnavigatiesysteem dat wereldwijd diensten levert voor plaatsbepaling, navigatie en tijdsbepaling. Het systeem biedt onder andere:

  • een open dienst voor het grote publiek

  • een verbeterde dienst voor professioneel gebruik

  • de beveiligde Public Regulated Service (PRS) voor overheids- en veiligheidsdiensten

  • een opsporings- en reddingsdienst voor noodbakens

Galileo vormt een belangrijk onderdeel van de Europese ruimte-infrastructuur en ondersteunt verschillende maatschappelijke en economische toepassingen.

Aardobservatie

Naast satellietnavigatie leveren satellieten ook waardevolle informatie over de aarde. Programma’s zoals het Europese Copernicus-programma leveren satellietbeelden en meetgegevens over onder andere klimaat, water, bodem en infrastructuur.

Deze satellietdata maken het mogelijk om grote gebieden snel te analyseren en ontwikkelingen beter te monitoren. Binnen het ministerie wordt gewerkt aan toepassingen van aardobservatiedata voor onder andere:

  • klimaatverandering en klimaatadaptatie

  • waterbeheer en waterveiligheid

  • monitoring van lucht-, water- en bodemkwaliteit

  • infrastructuur en ruimtelijke ontwikkeling

Belang van crisisbeheersing

Veel vitale systemen zijn afhankelijk van satellietnavigatie. Niet alleen voertuigen, schepen, vliegtuigen en treinen gebruiken satellietnavigatie om hun route te bepalen, ook digitale infrastructuur maakt gebruik van de nauwkeurige tijdssignalen van satellieten.

Deze tijdssignalen worden onder andere gebruikt in:

  • computer- en communicatienetwerken

  • financiële systemen

  • energienetwerken

  • transport- en logistieke systemen

Een verstoring van satellietnavigatie kan daarom gevolgen hebben voor mobiliteit, logistiek en digitale infrastructuur.

Risico’s voor IenW

Het ministerie is verantwoordelijk voor het beleid rondom satellietnavigatie en voor de gevolgen van verstoringen binnen het IenW-domein.

Belangrijke risico’s zijn onder andere:

  • verstoringen van satellietsignalen (bijvoorbeeld door interferentie of jamming)

  • technische storingen in satellietsystemen

  • cyberincidenten of manipulatie van navigatiesignalen

  • ruimteweer, zoals zonne-uitbarstingen

  • geopolitieke ontwikkelingen die satellietdiensten beïnvloeden

Deze situaties kunnen gevolgen hebben voor transport, infrastructuur en andere vitale systemen.

Rol van het DCC-IenW

Het DCC-IenW volgt ontwikkelingen op het gebied van satellietnavigatie en ontvangt informatie over mogelijke verstoringen van systemen zoals Galileo.

Wanneer verstoringen gevolgen kunnen hebben voor sectoren binnen het IenW-domein ondersteunt het DCC-IenW het ministerie door:

  • informatie te verzamelen en te duiden

  • contact te onderhouden met betrokken organisaties

  • de ambtelijke en politieke leiding te informeren

  • afstemming te organiseren met crisispartners

Het DCC-IenW vervult hierbij vooral een coördinerende en informerende rol op departementaal niveau.

Betrokken organisaties

Verschillende nationale en internationale organisaties spelen een rol bij satellietnavigatie en de aanpak van verstoringen.

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
Het ministerie is beleidsverantwoordelijk voor satellietnavigatie en voor de crisisbeheersing wanneer verstoringen maatschappelijke gevolgen hebben binnen het IenW-domein.

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat / Agentschap Telecom
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat is coördinerend voor het nationale ruimtevaartbeleid. Het Agentschap Telecom houdt toezicht op regelgeving rond telecommunicatie en satellietsystemen.

Internationale organisaties
Satellietnavigatie is een internationaal systeem. Europese en internationale organisaties, zoals de European Space Agency (ESA) en de EU Agency for the Space Programme (EUSPA), spelen een belangrijke rol bij het beheer en de ontwikkeling van satellietsystemen zoals Galileo.

Relevante websites

Voor meer informatie over satellietnavigatie en ruimtevaart: