Het Nederlandse wegennet is essentieel voor de bereikbaarheid van steden, regio’s en economische centra. Dagelijks maken miljoenen mensen en goederen gebruik van het netwerk van snelwegen, provinciale wegen en lokale wegen.
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt aan een veilig en goed functionerend wegennet met een vlotte doorstroming van het verkeer. Incidenten zoals verkeersongevallen, extreme weersomstandigheden of technische storingen kunnen echter grote gevolgen hebben voor de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en economie.
Verstoringen op belangrijke verkeerscorridors kunnen bovendien landelijke effecten hebben, bijvoorbeeld voor logistieke ketens, hulpverlening en economische activiteiten.
Belang van crisisbeheersing
Een goed functionerend wegennet is van groot belang voor de samenleving en de economie. Grote incidenten of langdurige verstoringen kunnen gevolgen hebben voor:
- de bereikbaarheid van steden en regio’s
- de verkeersveiligheid
- logistieke ketens en goederenvervoer
- economische activiteiten
- de inzet van nood- en hulpdiensten
In dergelijke situaties kan bestuurlijke aandacht nodig zijn. Het ministerie moet dan beschikken over een actueel en betrouwbaar beeld van de situatie en mogelijke maatregelen.
Risico’s voor IenW
Het ministerie is verantwoordelijk voor het nationale mobiliteitssysteem en de bereikbaarheid van Nederland. Verstoring van het wegvervoer kan daarom directe gevolgen hebben voor bereikbaarheid, verkeersveiligheid en economische activiteiten.
Grootschalige of langdurige verstoringen kunnen daarnaast leiden tot maatschappelijke en politieke aandacht en vragen om landelijke afstemming of bestuurlijke besluitvorming.
Belangrijke risico’s zijn onder andere:
- langdurige afsluiting van belangrijke rijkswegen
- grote verkeersincidenten met slachtoffers of gevaarlijke stoffen
- uitval van vitale infrastructuur zoals tunnels of bruggen
- grootschalige verkeershinder door extreem weer
- verstoring van logistieke ketens en goederenvervoer
Verschillende typen incidenten kunnen leiden tot verstoringen van het wegverkeer:
Verkeersongevallen
Grote ongevallen of kettingbotsingen kunnen leiden tot langdurige afsluitingen en ernstige verkeershinder.
Ongevallen met gevaarlijke stoffen
Ongevallen met vrachtwagens die gevaarlijke stoffen vervoeren kunnen leiden tot evacuaties, milieuschade of langdurige afsluitingen.
Extreme weersomstandigheden
Storm, sneeuwval, ijzel, mist of hitte kunnen leiden tot gevaarlijke verkeerssituaties en verstoringen van de doorstroming.
Technische storingen
Storingen aan tunnels, bruggen, verkeerscentrales of verkeersmanagementsystemen kunnen leiden tot afsluitingen of capaciteitsbeperkingen.
Infrastructuurproblemen
Schade aan bruggen, viaducten of wegen kan leiden tot langdurige afsluitingen en omleidingen.
Verkeersongevallen
Grote ongevallen of kettingbotsingen kunnen leiden tot langdurige afsluitingen en ernstige verkeershinder.
Ongevallen met gevaarlijke stoffen
Ongevallen met vrachtwagens die gevaarlijke stoffen vervoeren kunnen leiden tot evacuaties, milieuschade of langdurige afsluitingen.
Extreme weersomstandigheden
Storm, sneeuwval, ijzel, mist of hitte kunnen leiden tot gevaarlijke verkeerssituaties en verstoringen van de doorstroming.
Technische storingen
Storingen aan tunnels, bruggen, verkeerscentrales of verkeersmanagementsystemen kunnen leiden tot afsluitingen of capaciteitsbeperkingen.
Rol van DCC-IenW
Het DCC-IenW volgt ontwikkelingen in het wegvervoer en ondersteunt het ministerie bij incidenten en crises die gevolgen kunnen hebben voor het rijkswegennet of de bereikbaarheid van Nederland.
Bij incidenten of crises zorgt het DCC-IenW onder andere voor:
- het verzamelen en duiden van informatie
- het creëren van een landelijk overzicht van de situatie
- afstemming met betrokken organisaties
- het informeren van de ambtelijke en politieke leiding
- ondersteuning van besluitvorming en communicatie
Het DCC-IenW vervult daarbij vooral een coördinerende en informerende rol op departementaal niveau.
Monitoring en coördinatie
Het Verkeerscentrum Nederland en de regionale verkeerscentrales monitoren continu de verkeerssituatie op het rijkswegennet. Zij zorgen ervoor dat weggebruikers veilig en efficiënt gebruik kunnen maken van het netwerk.
Bij grotere verstoringen kan worden opgeschaald naar het Landelijk Advies- en Coördinatiecentrum Wegverkeer (LAC-W). Dit centrum adviseert de crisisorganisatie van Rijkswaterstaat en kan maatregelen initiëren om de doorstroming van het verkeer te herstellen.
Het LAC-W neemt ook deel aan het Weerimpactteam, waarin de mogelijke gevolgen van extreme weersomstandigheden voor het verkeer worden beoordeeld.
Betrokken organisaties
Het beheer en onderhoud van het Nederlandse wegennet is verdeeld over verschillende wegbeheerders. Rijkswaterstaat beheert het rijkswegennet, waaronder autosnelwegen en belangrijke N-wegen. Provincies zijn verantwoordelijk voor provinciale wegen en regionale verbindingen, terwijl gemeenten lokale wegen binnen steden en dorpen beheren. Waterschappen beheren daarnaast een beperkt aantal wegen binnen hun infrastructuur.
De operationele verantwoordelijkheid voor het beheer van het rijkswegennet ligt bij Rijkswaterstaat. De organisatie beschikt over een uitgebreide incidenten- en crisisorganisatie om verstoringen op het wegennet te beheersen. Weginspecteurs en Officieren van Dienst patrouilleren op de wegen en werken samen met de verkeerscentrales om incidenten snel te signaleren en maatregelen te nemen.
De verkeerscentrales monitoren continu de verkeerssituatie en sturen het verkeer via verkeersmanagementmaatregelen, zoals matrixborden en omleidingen. Bij incidenten werken Rijkswaterstaat, hulpdiensten en andere wegbeheerders samen om het incident af te handelen en de weg zo snel mogelijk weer beschikbaar te maken voor het verkeer. Deze samenwerking staat bekend als Incident Management.
Relevante wet- en regelgeving
Voor het wegvervoer en de crisisbeheersing zijn onder meer de volgende wetten en kaders relevant:
- Wegenverkeerswet 1994 – regels voor verkeersveiligheid en verkeersmaatregelen
- Wegenwet – verantwoordelijkheden voor aanleg en beheer van wegen
- Wet veiligheidsregio’s – organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing
Relevante websites
Voor actuele informatie en achtergrondinformatie over het wegvervoer: